تبلیغات
قرآن و عترت
تصویر منتخب
صفحات ویژه قرآن و عترت
سامانه پیامک قرآن و عترت
امکانات معنوی
لوگوی دوستان
امامت و معجزه

نتیجه تصویری برای امامت


امامت و معجزه
برای روشن شدن ارتباط بحث امامت با معجزه و کرامت، نكاتی تحت عنوان مقدمه بیان می شود:
1ـ تعریف معجزه:
در شرح مواقف، «معجزه» چنین تعریف شده است: «و هی عندنا ما قصد به اظهار صدق من ادعی رسول الله[1]» معجزه در نزد ما چیزی است كه قصد شده است به وسیله آن، اظهار صدق مدعی نبوت. علامه حلی فرموده است «و نعنی بالمعجزه ثبوت ما لیس بمعتاد مع خرق العاده و مطابقه الدعوی ...[2]» معجزه ثبوت چیزی است كه معمول و عادی نباشد و یا نفی چیزی است كه معمول و عادی نیست بشرطی كه همراه خرق عادت و مطابق دعوای نبوت باشد.

2ـ صدور كرامات برای اولیاء:
مساله ای كه بین فریقین تقریباً اتفاقی است، صدور كرامات از اولیاء خداست؛ مثل جریان حضرت مریم(س)، آصف بن برخیا، و قصه اصحاب كهف. منتهی این كرامات با معجزه فرق دارند، چون در معجزه شرط آن، همراه با ادعای نبوت و تحدی بوده است. ولی در كرامت اینگونه نیست[3].
3ـ معنای اصطلاحی امامت:
عده زیادی از علمای امامیه، امامت را اینگونه تعریف نموده اند: «امامت ریاست عمومی در امور دین و دنیا برای فردی از افراد، برای جانشینی پیامبر - صلی الله علیه و آله- است[4].
- امامت منصبی الهی
بعد از این مقدمه، اولا باید گفت كه اثبات الهی بودن منصب امامت، متوقف بر صدور معجزه نیست بلكه با همان قرآنی كه معجزه جاودانی پیامبر اسلام (ص) همراه با تحدی می باشد، می توان امامت حضرت علی(ع) و الهی بودن آن را ثابت كرد.
آیات زیادی بر این مطلب دلالت دارند مانند آیه اكمال[5] ، آیه تطهیر[6] ، آیه تبلیغ[7] ، آیه ولایت[8] ، آیه اطاعت[9] و ... . كه به عنوان نمونه اشاره می كنیم به آیه عهد، كه خداوند متعال حضرت ابراهیم(ع) را بعد از امتحان سخت و طاقت فرسا، و بعد از دارا بودن مقام نبوت و خلیل اللهی، به امامت برگزید «انی جاعلك للناس اماماً ... لا ینال عهدی الظالمین» و فرمود: من تو را امام برای مردم قرار دادم، گفت: آیا از ذریه من هم؟ فرمود: عهدم به ستمگران نمی رسد» این آیه صراحت دارد كه امامت منصب و عهد الهی است. همچنین الهی بودن منصب امامت و نیز ولایت و امامت امام علی (ع) را می توان با سخنان گهربار همان پیامبری كه با معجزات متعدد، صدق و عصمت او با قرآن بیان شده است[10] به اثبات رساند؛ مانند حدیث ثقلین[11] و روایاتی كه تعداد امامانی بعد از پیامبر (ص) را به «دوازده» منحصر می كنند[12] و روایاتی كه علاوه بر تعداد ائمه (ع) به نام آنها هم تصریح كرده اند، كه به عنوان نمونه به یكی از آنها كه از طریق عامه نقل شده اشاره می شود:
خوارزمی از سلمان فارسی نقل می كند كه به حضور پیامبر (ص) شرفیاب شدیم، دیدم که حسین در آغوش ایشان بود، چشمان او را بوسید و فرمود: تو خود امام و فرزند امام هستی، تو خود حجت و فرزند حجت خدایی و پدر 9 امام بعد از خود هستی[13]».
- معجزه و کرامت
ثانیاً: چنانكه از تعریف معجزه و امامت (در مقدمه بیان شد) استفاده می شود، معجزه مخصوص ادعای نبوت است. این را هم علمای اهل سنت گفته اند و هم امامیه، پس باید نبوت با معجزه و امامت با تأیید و نصب پیامبری كه دارای معجزه است باید ثابت شود هر چند شیخ طوسی فرموده است گاهی معجزه جانشین نص می شود[14].
ثالثاً: دو شرط اصلی معجزه 1- همراه با ادعای نبوت است 2- همراه با تحدی است. هر چند كرامت شرائط معجزه را ندارد، یعنی ولی در ماهیت از زیر مجموعه معجزه به حساب می آید، چرا که به اذن الله بوده و عملی است خارق العاده که از توان سایرین خارج است.
رابعاً: كرامات بسیار زیادی از امام علی (ع) و ائمه اطهار- علیهم السلام- در منابع شیعه و برخی از منابع اهل سنت نقل شده است، كه به بعضی آنها به صورت فهرست وار اشاره می شود:
الف) در منابع شیعه:
1ـ ردّ الشمس و تكلم شمس با امیرالمؤمنین (ع) كه مرحوم مجلسی حدود 22 روایت در این زمینه جمع آوری نموده است[15].
2ـ شفا دادن مریض ها و زنده نمودن بعضی مردگان، و مبتلا شدن دشمنان حضرت بر اثر نفرین ایشان، حدود 39 روایت[16].
3ـ به سخن آوردن حیوانات و رام نمودن آنها، 29 روایت را مرحوم مجلسی جمع آوری نموده است[17].
4ـ معجزات و كرامات بدنی آن حضرت، 4 روایت [18].
5ـ خبرهای غیبی و علم به لغات و زبانهای مختلف، 66 روایت[19].
6ـ خوابهایی كه حاكی از كرامت حضرت می باشند، 13 روایت[20].
7ـ جوامع كرامات و معجزات حضرت، 19 روایت[21].
8ـ كرامات (و معجزات) عجیبه ای كه از آن حضرت نقل شده است.
آیا از مجموع این روایات، لااقل یكی از آنها صحت ندارد؟ كه یقیناً دارد، همان یكی هم در اثبات ادعای ما كافی است و همچنین شیخ مفید، خوارق عادات متعددی از حضرت علی(ع) نقل نموده است[22] و...
ب) منابع اهل سنت:
1ـ كرامات بدنی حضرت از جمله در جنگ بدر كه مَلَك از آسمان صدا داد، «لا سیف الاّ ذوالفقار و لا فتی الّا علی[23]».
2ـ در جنگ با عمرو بن عبد ود، این جمله از خداوند توسط جبرئیل نازل شد «تحیه من الطالب الغالب الی علی بن ابی طالب[24]» سلامی از خدای غالب برای علی پسر ابی طالب، که نمونه های زیادی نقل شده است[25].
3ـ علی اذن داعیه است هر چه از پیامبر می شنید حفظ می شد و... .
برای پرهیز از اطاله كلام، فقط به عنوان حسن ختام، به داستانی از ابن بطوطه اكتفا می شود؛ او می نویسد: اهل این شهر (نجف اشرف) همه شیعه هستند و از این حرم (حرم امیر المؤمنین) كرامات و معجزاتی ظاهر شده است و در نزد شیعیان ثابت گردیده است كه قبر امیر المؤمنین (ع) آنجا است و از این معجزات است كراماتی كه در شب 27 رجب در آنجا واقع می شود بیماران زیادی شفا می گیرند و مردم آنرا شب احیاء می نامند و از همه سرزمینهای دور برای درك آن شب بدانجا روی می آورند از سراسر عراق و خراسان و سرزمنیهای فارس و روم و ... و این شفای بیماران امر مسلم و قطعی و ثابتی است كه من آن را از راستگویان شنیده ام[26]... .

[1]ـ الالهیات من شرح المواقف، تحقیق علی ربانی گلپایگانی ،قم، مؤسسة امام صادق (ع) ، ص120.
[2]ـ علامه حلی، كشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، 1415 ق، ص350.
[3]ـ الالهیات من شرح المواقف (پیشین) ص132 و كشف المراد (پیشین) ص351.
[4]ـ ابن هیثم بحرانی، قواعد المرام فی علم الكلام، با تلخیص ربانی گلپایگانی، قم، مؤسسه امام صادق (ع)، ص48 و اصل قواعد المرام ص174 و ر.ك: هادی نجفی، ولایت و امامت، قم، خیام، اول، ص19 و ر.ك: علامه حلی باب حادی عشر، طبع حجری، ص43.
[5]ـ مائده/5.
[6]ـ احزاب/33.
[7]ـ مائده/67.
[8]ـ مائده/55.
[9]ـ نساء/59.
[10]ـ نجم/3ـ4.
[11]ـ ابوالحسین مسلم بن الحجاج القشیری، صحیح مسلم، بیروت، دار احیاء التراث العربی ج4، ص1873 و ر.ك: محمد بن عیسی ترمذی، سنن ترمذی ، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج5، ص663 و ر.ك: محمد باقر مجلسی بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج23، ص106.
[12]ـ صحیح مسلم (پیشین) ج3، ص1453 و هیثمی، مجمع الزوائد، بیروت، دار الكتاب العربی، ج5، ص190.
[13]ـ احمد بن محمد المكی الخوارزمی مقتل الحسین (قم مكتبة المفید) ج1، ص146 و جوینی، فرائد السمطین، بیروت، مؤسسة المحمودی، ج2، ص134 و ر.ك: ابن حجر عسقلانی، فتح الباری، بیروت، دار المعرفه، ج13، ص214.
[14]ـ شیخ طوسی، تلخیص الشافی، تحقیق بحر العلوم، تهران، دار الكتب الاسلامیه، ج1، ص266.
[15]ـ بحار الانوار (پیشین)، ج41 ص166ـ191.
[16]ـ همان، ص191ـ230.
[17]ـ همان، ج41، ص230ـ274.
[18]ـ همان، ص274ـ282.
[19]ـ همان، ج41، ص283ـ360.
[20]ـ همان، ج42، ص1ـ16.
[21]ـ همان، ص17ـ50.
[22]ـ محمد بن نعمان، مفید، الارشاد، قم مكتبة بصیرتی، ص160ـ162.
[23]ـ احمد بن محمود الخوارزمی المناقب، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، سوم، 1417 ق، ص167، روایت 200.
[24]ـ همان، ص171.
[25]ـ همان، ص167.
[26]ـ ر.ك، ابن بطوطه جهانگرد، رحله ابن بطوطة (طبع مصر) ج1، ص110.
حسن منتظری- مركز مطالعات و پژوهش های فرهنگی حوزه علمیه

 



ادامه مطلب
برچسب ها :


نظر

| | | سه شنبه 3 مرداد 1396 | |سید حسین میراکبری شیرآباد |