تبلیغات
قرآن و عترت
تصویر منتخب
صفحات ویژه قرآن و عترت
سامانه پیامک قرآن و عترت
امکانات معنوی
لوگوی دوستان
موانع فهم قرآن از نگاه حضرت امام خمینی (ره)


 موانع فهم قرآن از نگاه حضرت امام خمینی (ره)

کتاب قرآن به عنوان کتاب هدایت و کتاب زندگی، کامل ترین و دقیق ترین کتاب الهی است که استفادۀ درست از آن، نیازمند فهم درست آن می باشد  

کتاب قرآن به عنوان کتاب هدایت و کتاب زندگی، کامل ترین و دقیق ترین کتاب الهی است که استفادۀ درست از آن، نیازمند فهم درست آن می باشد. آیۀ "أَ فَلا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى‏ قُلُوبٍ أَقْفالُها" (محمد: 24) بدین موضوع توجه می دهد که ممکن است انسان در کمند اقفال گیر افتد و نتواند با تدبر در قرآن به فهم درستی از آن برسد.
از آن جا که فهم درست، مقدمۀ عمل درست می باشد؛ با التقاط و انحراف در مسیر فهم به ورطۀ کژی و ناراستی در حوزۀ عمل در غلتد. برخی از عواملی که فهم ما از قرآن را به التقاط و انحراف می کشاند؛ عبارتند از:
1. خودبینی
حجاب بزرگ، حجاب خودبینی است که شخص متعلم خود را به واسطۀ این حجاب مستغنی بیند و نیازمند به استفاده نداند. (قرآن کتاب هدایت، 131)
خودبینی بزرگترین و زیانبارترین مانع فهم انسان از کتاب قرآن است. زیرا این مانع، انسان را از تلاش برای فهم قرآن باز می دارد و این وسوسه را در انسان القاء می کند که او خود همه چیز را می داند و نیازی به فهم جدید ندارد.
بسته ماندن درب فهم قرآن بر انسان خودبین، بزرگترین آسیبی است که مانع خودبینی برای انسان رقم می زند تا او در فهم های ناقص، ناکارآمد، التقاطی و انحرافی خود همچنان دست و پا بزند.

2. قیل و قال علماء
گاه فیلسوف، حکیم و عارف اصطلاحی نیز در حجاب غلیظ اصطلاحات، مفاهیم و امثال گیر می افتد. (قرآن کتاب هدایت، 132)
از جمله موانع شایع جهت فهم قرآن، گیرافتادن در اطلاعات و داده هایی است که در مکتب و مدرسه به انسان داده می شود.
این اطلاعات و محفوظات تنها نقش ابزار و وسیله ای را بازی می کنند تا قوای بشری را شکوفا کنند و او را به معرفت حقیقی و سپس گوهر ایمان  برسانند
اما گاه انسان در همین قیل و قال های مکتب و مدرسه گیر می افتد و نمی تواند خود را به مرتبۀ بالاتر بکشاند تا به فهم نابی از قرآن دست پیدا کند.
3. آراء و اندیشه های ناصواب
حجاب آرای فاسد و اندیشه های باطل مسالک و مذاهب از دیگر حجاب هایی است که انسان را از معارف قرآن باز می دارد. (قرآن کتاب هدایت، 133)
پس بر انسان است که خود را از این اندیشه های ناصواب برهاند و با اندیشه های ناب و نورانی به استقبال فهم قرآن بیاید.
4. جمود و ایستایی بر اقوال مفسران
یکی دیگر از حجاب ها که مانع استفاده از این صحیفۀ نورانی است؛ اعتقاد به آن است که جز آن چه مفسران نوشته یا فهمیده اند؛ کسی را حق استفاده از قرآن شریف نیست. (قرآن کتاب هدایت، 133)
در حالی که کتاب قرآن، کتابی جامع و سرشار است که از هر منظری بدان نگریسته شود؛ فهم جدیدی را بدست می دهد. از این رو هر انسانی در هر مرتبه ای می تواند با رعایت قواعد و ضوابط فهم، فهم جدیدی از قرآن داشته باشد.
5. حجاب گناه
از دیگر موانع فهم قرآن شریف، استفاده از معارف و مواعظ این کتاب آسمانی، حجاب معاصی وکدورات حاصل شده از طغیان و سرکشی نسبت به ساحت مقدس پروردگار عالمیان است که قلب را از ادراک حقایق محروم می کند. (قرآن کتاب هدایت، 133)
گناه و سرپیچی از اوامر و دستورات خدای متعال، رایج ترین مانعی است که انسان را از فهم و ادراک حقیقی و درست محروم می سازد. این حجاب با تاریک کردن صفحۀ قلب باعث می شود که قلب به عنوان یکی از مراکز مهم فهم و ادراک، دچار سوء عملکرد شود و فهم نادرستی از آیات قرآن بدست دهد.
6. تعلق و وابستگی به دنیا
از حجاب های غلیظ که پردۀ ضخیم است بین ما و معارف و مواعظ قرآن، حب دنیا است که به واسطۀ آن، قلب تمام همّ خود را صرف آن کند و وجهۀ قلب یکسره دنیایی شود. قلب به واسطۀ این محبت و تعلق، از ذکر خدا غافل شود و از ذکر و مذکور اعراض کند. (قرآن کتاب هدایت، 135)
تعلق و وابستگی به دنیا، این نگاه را به انسان تزریق می کند که اولویت در زندگی انسان جسم و دنیا است. پذیرش این نوع نگاه در زندگی، بزرگترین لغزشگاه فکری انسان است که او را از فهم درست قرآن باز می دارد و به التقاط و انحراف می کشاند.
در حقیقت، چنین اندیشه ای بیش از آن که به فکر و روح خود توجه داشته باشد و پیش از آن که سرای ابدی اش را آباد گرداند؛ در پرورش و رفاه جسم خویش غرق می شود و همۀ همتش را برای آبادانی دنیایش صرف می کند.
با توجه به آن چه گذشت؛ انسان باید در مطالعه و فهم قرآن تمام کوشش خود را بکار بگیرد و در این راه، فکر، روح و عمل خود را از موانع و حجاب های فکری، روحی و عملی چون خودبینی،  قیل و قال علماء، آراء و اندیشه های ناصواب، جمود و ایستایی بر اقوال مفسران، گناه و وابستگی به دنیا به سلامت عبور دهد.
کلیدواژه ها: فهم قرآن، امام خمینی، موانع فهم، خودبینی، گناه، دنیامداری، جمود، اندیشه های التقاطی، اندیشه های انحرافی.

منبع:
معاونت پژوهشی مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، قرآن کتاب هدایت از دیدگاه امام خمینی، اول، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1375ش.



ادامه مطلب
برچسب ها : امام خمینی (ره)، قرآن،


نظر

| | | سه شنبه 24 مرداد 1396 | |سید حسین میراکبری شیرآباد |